EKOIQ
Her yıl 22 Nisan tarihi “Dünya Günü” olarak kabul edilirken, bu özel günün “Bizim Gücümüz, Bizim Gezegenimiz” başlıklı 2026 teması, toplulukların çevreci faaliyetlere katılımlarının karar alma süreçlerinin şekillenmesinde nasıl belirleyici bir rol oynayabileceğine dikkat çekiyor.
“Dünya Günü” ilk olarak 28 Ocak 1968 tarihinde, ABD’nin Kaliforniya eyaletinde Santa Barbara kıyısı açıklarına yaklaşık 12 milyon litre petrolün döküldüğü kazanın ardından gündeme geldi. O güne kadar görülmüş en büyük çevre felaketlerinden biri olan bu kaza yüzünden 10 bini aşkın kuş, yunus, fok balığı ve denizaslanı ölmüştü. Petrol atıkları 300 kilometreyi aşkın bir alana yayılmıştı. Bu kazanın ardından çevre sorunlarına dikkat çekmeye çalışan bir gün olarak belirlenen 22 Nisan, 1990’dan itibaren de Dünya Günü adıyla ABD’yi de aşarak uluslararası bir eylem haline dönüştü. Bugün artık 200’e yakın ülkede yapılan etkinlikleri Washington merkezli Dünya Günü Ağı organize ediyor.
Gün, dünya ölçeğinde çevre sorunlarına ve iklim krizine dikkat çeken eylemler arasında 1 milyarı insanı geçen katılımla en kitlesellerinden bir haline geldi. Dünyanın ve üzerinde yaşayan tüm canlıların refahını tehdit eden sorunlara ilişkin küresel farkındalığı artırmayı amaçlayan gün, doğa ve dünya ile uyumu teşvik etme konusunda ortak sorumluluğu kabul etmek ve insanlığın bugünkü ve gelecek nesillerinin ekonomik, sosyal ve çevresel ihtiyaçları arasında adil bir denge kurmak amacıyla düzenleniyor.
Toplulukların Gücü
22 Nisan Dünya Günü’nün 2026 teması ise “Bizim Gücümüz, Bizim Gezegenimiz” olarak belirlendi. Bu ifade, yaşam maliyeti, halk sağlığı, altyapı güvenilirliği ve uzun vadeli istikrarı etkileyen çevresel korumaların sürdürülmesinde dünya genelindeki bireylerin ve toplulukların rolüne işaret ederken, toplulukların fiili katılımlarının karar alma süreçlerinin şekillenmesinde nasıl belirleyici bir rol oynayabileceğine de dikkat çekmeye çalışıyor.
Ekonomik baskılar, çatışmalar, iklim etkileri ve değişen siyasi öncelikler nedeniyle çevresel korumalar dünya genelinde baskı altında. Birçok ülkede hava kalitesi, su güvenliği, arazi kullanımı ve enerji sistemlerini düzenleyen çerçeveler gözden geçiriliyor veya yeniden düzenleniyor. Dolayısıyla “Bizim Gücümüz. Bizim Gezegenimiz” ifadesi, resmi yönetim yapılarının ötesinde, kolektif eylemin çevresel sonuçları şekillendirmedeki rolünü vurguluyor.
Dünya Günü bir yandan da gerçek ve kalıcı değişimin bir tür mükemmeliyetçilikle değil katılımla başlayacağını vurguluyor. Etkili bir çevre hareketinin eyleme geçmenin yollarını açmaktan geçtiğinden yola çıkan tema, katılımın önündeki engelleri azaltarak bu özel günü sürdürülebilir bir gezegene doğru ilerlemek yönünde bir fırsat olarak değerlendirme çağrısında da bulunuyor.
Basit Ama Geleceğe Yön Verebilecek Öneriler
“Dünya Günü” kapsamında her bireyin neler yaparak katkı sunabileceğine dair basit birtakım bilgilendirmeler de sunuluyor. Bu kapsamda, öncelikle tüketim alışkanlıklarına vurgu yapılırken, yeniden kullanılabilir çanta, bardak ve mutfak gereçleri kullanmak, tek kullanımlık plastikleri azaltmak ve bazı tüketim molalarına gitmek salık veriliyor. Bir yandan da haftada birkaç öğün bitki temelli beslenmek, yerel üretici pazarlarından alışveriş yapmak öneriliyor.
Dünya Günü’nün listesindeki diğer önerilerde şu şekilde sıralanıyor:
- Evde enerji tasarrufuna gitmek,
- Ulaşımda toplu taşıma, bisiklet ve yürümeyi tercih etmek,
- Ağaç dikmek ve yerel bir park veya sahil temizliğine katılmak,
- Atıkları doğru şekilde geri dönüştürmeye katkı sunmak,
- Giysi değiş-tokuşu yapmak,
- İklim politikaları hakkında bilgilendirme toplantılarına katılmak, iklim değişikliği ve çevre çözümleri hakkında bilgi edinmek,
- Çevre temalı etkinliklere katılmak veya düzenlemek ve sosyal medyada güvenilir iklim bilgileri paylaşmak.
Prof. Dr. Oğuz Özyaral
